AI Act już obowiązuje. Nowe zasady korzystania ze sztucznej inteligencji – co powinni wiedzieć przedsiębiorcy?

Sztuczna inteligencja przestała być wyłącznie technologiczną nowinką. AI coraz częściej przygotowuje teksty, reklamy, grafiki i filmy, obsługuje klientów i wspiera podejmowanie decyzji w biznesie. Od sierpnia 2026 r. korzystanie z takich narzędzi trzeba jednak oceniać również przez pryzmat nowych obowiązków wynikających z unijnego AI Act oraz polskiej ustawy o systemach sztucznej inteligencji.

AI Act – europejskie prawo sztucznej inteligencji

AI Act, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689, jest pierwszą tak kompleksową europejską regulacją. Jako rozporządzenie UE jest bezpośrednio stosowane w Polsce. Regulację oparto na założeniu, że obowiązki prawne powinny być dostosowane do poziomu ryzyka (inaczej oceniamy prosty chatbot, a inaczej system wykorzystujący dane biometryczne).

Deepfake, sztuczny głos i wygenerowany wizerunek – gdzie przebiega granica?

Jednym z najważniejszych założeń nowych przepisów jest zapewnienie użytkownikowi możliwości rozpoznania sytuacji, w której ma do czynienia ze sztuczną inteligencją. Jeżeli klient rozmawia z chatbotem, powinien o tym wiedzieć. Szczególne znaczenie mają przepisy dotyczące tzw. deepfake'ów.

Wyobraźmy sobie reklamę z całkowicie fikcyjną postacią – taki materiał nie musi stanowić deepfake'u. Sytuacja zmienia się drastycznie, gdy AI wykorzystuje wizerunek istniejącego aktora czy sportowca i przedstawia go w sytuacji, która nigdy nie miała miejsca (podobnie jest z klonowaniem głosu). Wtedy w grę wchodzą również przepisy o ochronie dóbr osobistych, prawie autorskim czy ochronie danych (RODO).

Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji

Europejski AI Act obowiązuje bezpośrednio, ale polski ustawodawca nie pozostał bierny. W Dzienniku Ustaw (poz. 1003) ogłoszono ustawę z 3 lipca 2026 r., która weszła w życie 11 sierpnia 2026 r., a jej przepisy nadzorcze zaczną obowiązywać 28 października 2026 r. Uzupełnia ona AI Act, tworząc krajowe mechanizmy nadzoru i procedury nakładania administracyjnych kar pieniężnych.

AI Act, RODO i Cyberprzestępczość – ostrożność jest kluczowa

AI Act nie zastępuje RODO – te dwa systemy będą stosowane równolegle. Pracownik kopiujący bazę klientów do zewnętrznego (publicznego) systemu AI tworzy poważny problem prawny. Ponadto rozwój AI wiąże się ze wzrostem cyberprzestępczości: wygenerowane nagranie głosu prezesa (phishing), podszywanie się pod inne firmy czy ataki socjotechniczne to realne zagrożenia wymagające analizy na gruncie prawa karnego i cywilnego.